Intro

Her şey nasıl başlamıştı diye düşününce, bir başlangıç noktası belirlemenin kolay olmadığı ortaya çıkıyor. İzi sürülünce o izler ta çocukluğuma kadar gidiyor. Her şeyden önce babam bir müzisyen, Türkiye’nin ilk operacılar kuşağından bir basbaritondu. Piyanosu başına geçip sık sık yaptığı ses temrinlerini duya duya, gür sesinden korka korka, sesleri ve aralarındaki ilişkileri ve o müzikal disiplini daha küçük yaşlarda tanımış, içselleştirmiş olmalıyım. Etki alanı içinde neredeyse yaşayan bir efsaneye dönüşmüş, hakkında şiirler yazılmış bohem ruhlu bir kişilik olan Hilmi Girginkoç, bir şan hocası olarak ise çok disiplinli, öğrencilerinin çekindiği biriydi. Onbeş yaşlarımdayken sahneye koyduğu son seferde La Boheme operasının ilk provasına beni figüran kadrosuna katılmam için çağırdığını, o provada babamın o çatık kaşlı otoriter hâlini gördükten sonra kadro sahnede toplanmadan hemen önce oradan kaçtığımı hatırlıyorum. 😳 (Bir şan öğrencisi olduğum zamanlarda bile bana hiçbir zaman özel ders vermemiş, geldiği ve büyük bir dikkatle izlediği bir Flash konserinden sonra bile bana hiçbir zaman tavsiyede ya da yönlendirmede bulunmamıştır. Sanırım kendi haline bırakılması gereken bir kişilik olduğumu düşünmüştü, ki kesinlikle haklıydı da.)

Hayatta ilk kez, yine Ankara Devlet Opera ve Balesi’nin merkezi olan, Ulus’taki o ünlü binanın o değerli salonunda, bir sezonluğuna rutin şekilde sahnelenen bir opera oyununda ellerindeki bayraklarla rap rap yaparak, sahnede sekizler çizerek yürüyen 8-10 kişilik bir çocuk korosunda, 8 yaşımda sahne almıştım.

Flash

Hardline döneminin sonlanmasından sonra davuldan gitara geçiş yapmış olan Gökhan, günde sekiz saatini verdiği o ilham verici çalışma sürecinde özgün bir stil kotardı, özgün parçalar üretmeye başladı; ve Gökhan, ben ve davulcu Ufuk Zayim’den oluşan çekirdek üçlü Flash adı altında bir araya gelerek, 1984 yılında rutin provalarına  başladı. 

85-89 yılları arasında faaliyet gösteren ve aradığı basçıyı bir türlü bulamadığından dört ayrı basistle çalışmış olan Flash, ilk kez 1985 yılı başlarında Levni’nin Ses Sineması’nda düzenlediği Ankara 1. Rock Festivali’nde sahne aldı: Rüzgâr, beni yine aldı ve uçurdu, sanki içsel bir diyarın doruklarında gezdirdi. Ne olduğunu bilmeden beklenen bir şeyin, sahneye ilk kez kendi müziğimle çıkmış olduğum o konserde kendini belli ettiği, giderek tüm hayatımı içine alacak kadar genişleyecek bir şeye dönüştüğü söylenebilir.

Sahneye çıkınca hayatının değişmesi olgusu ilk bakışta, egosu yüksek birinin gördüğü ilgiye âşık olması, başının bulutlara değmesi gibi görünüyor olabilir. Bende de böyle bir etkisi olmuştur mutlaka. Ama asıl etkisi, genç adamın neyi beklediğini, neyin peşinde olduğunu anlaması, böylece kendisini nihayet ucundan da olsa buluvermesi gibisi bir şekilde olmuş, bu, özgüvenden pek de nasipli olmayan, çekingenliği ve içine kapanıklığını çılgınlıkları ve aşırılıklarıyla örtbas etmeye çabalayan genç adamın, bütün o çekincelerinin sabun köpüğü gibi patlayıp gidivermesine bağlı olarak gelen bir rahatlamayı da beraberinde getirmişti. Çünkü gerçekten de, kendimi hiç o kadar rahat, öylesine evimde gibi hissetmemiştim. Sonrasında da müziğe olan ilgim doğal olarak, bir hobi veya kariyer ya da şöhret arayışından daha önce, içgüdüselce yuvaya dönmenin yollarını aranmak gibisi bir hüviyet kazanmış oldu.

Mavi Değirmen projesi bir yandan da kökü itibariyle, çoğunlukla şarj olacak ve seyrek patlayacak, ‘bir psychedelic hardrock macerası’ tümcesiyle tanımlanabilecek havai fişek bir grup olan Flash’ın tecrübe edilememiş potansiyeline dayanıyor. Repertuarında hâlâ ta o zamanlar kurgulanmış parçalar var.

Askerlik

Başlarda gayet heyecanlısı olduğumuz Flash tahayyülü, art arda askere çağrıldığımız 86 ve sonraki yıllarda doğal olarak kesintiye uğradı. Eğirdir Dağ Komando Okulu’nda yaptığım askerliğime de burada yer vermem gerekir, ki o da yine müzikal bir durumdu: 18 ay yaptığım askerliğimin 3 aylık acemilik eğitiminden sonra bandoya seçildim ve geri kalanını da bir tromboncu olarak geçirdim. (Rutin eleman olmamamla birlikte Eğirdir Orduevi’nde bir Beatles repertuarıyla sahneye çıktığım da oluyordu.)

Dew’n Heart

Ortaokul zamanında evle okul arasındaki yarım saatlik yürüyüşlerde kafamda parçalar yapar, güzel bir şeyler bulursam unutmamak için defalarca kez kafamda döndürüp dururdum. Kafamda birikenleri o yıllarda söz yazıp besteledim, Yamaha Portasound PSS-270 49-tuş klavyemle sound-on-sound kayıtlar yaparak, Dew’n Heart adını verdiğim bir seri olarak kaset-albümlere dönüştürdüm. 1988’de yaptığım bu kayıtlardan Bells of Silence, Moment Out Moment ve What’s My Name? adını verdiğim üç albüm kapsamında toplam 50 parça çıktı. Flash parçası olarak çalınacaklar ya da tiyatro oyunu müziği olmaya evrileceklerin yanı sıra Mavi Değirmen projesi de ta o zamanlar kurgulanmış melodiler içeriyor.

Pro-Myths

1988-89 yıllarında, Levent Özalp, Tolga Tecer, Kemal Günüç ve Sertaç ile, o zamanın Ankara’sının tek rock barı olan A-Bar’da Çarşamba günleri sahne alan Pro-Myths adlı bir cover grubu oluşturmuştuk. Repertuardaki tek özgün parçamız, her programın açılış parçası olan -ve sonradan Mavi Değirmen repertuarındaki Sessizliğin Çanları adlı ortak bestemize dönüşecek olan- bir Levent Özalp bestesiydi.

Şu adıyla kaderinin benzeşmesi durumuna Flash da son derece uyuyor: Birkaç defa patladı aslında sahnelerde; ama genel olarak bakıldığında, etkisi tıpkı patlayan bir flaş gibi yoğun, ama kısa oldu. Gözleri aldı, ve kayboldu. Gerçi görenler geçen onca zamana rağmen hâlâ hatırlıyorlar; ama Flash yola devam etmedi; tatlı ama hayali bir yavru efsaneymiş gibi, o anlık parlama sırasında görülenler olsa olsa zihnin uydurması illüzyonlar olabilirmiş gibi, yeterince ayırt edilemeden, anlaşılamadan, yine bildik gerçekliğin kanıksandık mefhumlarına dönüldü, ve uçurması hoş ama tek heveslik bir uçurtmaymışcasına geçmişe terkedildi. 

Ben ise o anlık aydınlık anlarında görür gibi olduğum şeyi aklımda tuttum ve izini sürdüm; düşlem de böylece sürdü.

Londra Serüveni

Londra’ya gitmeden önce Hacettepe ve Bilkent Konservatuarlarında toplam 3 senelik akademik deneyimim olmuştu. Bir sene Vurmalı Çalgılar’da, iki sene de Şan bölümünde. Ama, babam operacı olursa olsun, bir rock’çı olarak aslan kesilmişim ya çoktan, operaya gönül veremedim, doğrusu meslek kapısı denilen zorunluluğa kulak asmayacak kadar da uçuk çıktım. Gökhan’ın kardeşi Atalay Dabak ve grubu The Guts kalabalık şekilde Londra’ya gidiyorlardı. Gökhan ve ben de o rüzgâra kapıldık, orada belki bir şeyler yapabiliriz diyerek (1989 sonlarında) uçup gittik. Ama kolay mı oralarda? Ne The Guts kalacaktı ortada, ne de Flash.

Atalay’ların evinde onlar ve Ankara’dan gelip giden diğer müzisyen arkadaşlarla -gayet yüzsüz bir şekilde misafir statüsünde- 6 ay kadar kaldım. (Aslında bir yatağım filan yoktu; üç kanepe minderiyle bir köşeye sığışıyor, üzerime de bir dolapta bulduğum eski perdeleri örtüyordum. Çok özel ve güzel insanlarla birlikte geçirdiğim çok özel ve güzel bir dönemdi bu. Hepsini teşekkürlerim ve sevgilerimle selamlıyorum.)

Sonrasında sokak kalabalığına uzak, geniş bir bahçe içindeki garaj üstü küçük ama güzel bir studio-flat’e, yalnızlığa ve sessizliğe taşındım, içime çekilip müziğe konsantre olmaya karar verdim. İkinci senem, 1991 yılı sıraları, benim için çok özel bir dönem oldu: İçsel sesi duyuşun ve onunla konuşuşun bir yandan sarsıcı bir yandan coşkunluk verici, bir yandan mengeneye alırken bir yandan da rahatlatan, hayata yeniden başlamak gibisi bir aydınlanma, ilhamlanma süreci. Bir yandan Bach eşliğinde doğa yürüyüşleri, şiir, bir yandan benliğin karanlık labirentlerinde, veya içselliğin olağanın sınırlarına dek uzanan -hatta onu kimi zaman da aşan- kaleydoskopik döngüsünde, çarpıcı keşiflerle dolu sıra dışı tecrübeler. Tek tabanca, var oluşun sabit ya da değişken, açık ya da gizil anlamları arasında inişli çıkışı bir yolda, kendi tınını bu döngüye katma denklemini kurgulama yolunda, çetin yolun başında, kadim bilgi’nin eteklerinde içten adımlarla bir başına yürüyüş. Kendi kendini yazmakta olan bir şarkının bir melodisi, bir sözü, bir yaşayanı olmak gibi bir durum. Bütünün ta kendisi bir tanesi. Diyelim ki: İçsel ses buyurmuş, taneye adanmışlığı öğütlemiş, ve tane, melodiye, söze, döngünün ritmine, kendisinin ta kendisi olmaya, kendisini tümden şarkıya adamış.

Ve giderek çalışkan bir talebeye dönüşmüş. Rüyalar dahi artık bir çalışma ortamı, bir stüdyo. Flash’ı yurt dışında faaliyet gösterecek dört başı mamur bir grup olarak yeniden oluşturmaya çalışmış, ama artık kimse aile evinde değil, ve hayat şartları malum, kimse Can kadar uçuk ya da kumarbaz değil. Ne yakınındaki çağrılılardan, ne de denizaşırı mektuplar yolladığı müzisyen arkadaşlarından olumlu bir yanıt alamamış.

Bu sıra dışı ve aydınlık ilhamlanma sürecinin ardı, uzun sürecek bir hüsranlar silsilesi. Kimi bakışla bir pişme ve yoğrulma, olgunlaşma süreci, kimi bakışla ise sadece ve yalnızca dibe gidiş.

Bir grup oluşturulamadı, dolayısıyla bir demo da hazırlanamadı. Londra’daki kısıtlı olanaklarla tek çıkar yol olarak görüneni takiben, projeyi tanıttığım bir öngörüler dosyasını kapsamlı bir portfolyo halinde, 16 kanallı küçük bir workstation ile yaptığım vokalsiz denemelerden oluşan bir albümü de dahil ederek rahmetli Ahmet Ertegün’ün adına Atlantic Recording’e yolladım, ve rahmetli Arif Mardin’in “Geniş bir hayal gücüne dayalı projeniz etkileyici olmasına rağmen şimdilik ilgilenemiyoruz” şeklindeki nazik cevabının da belgelediği üzere yolun sonu göründü, 1996 yılında Ankara’ya dönüldü.

Pre-Flash

Yukarıda sözünü ettiğim küçük workstation (Yamaha QY20) ile yaptığım ve Pre-Flash adını verdiğim albüm benim ilk ciddi müzikal çalışmam oldu: Çok sıkı çalışıp çoğu kulağa hoş gelmeyen ve hiçbir ticari başarı vadetmeyen şeyler ürettim, ama o bir iki senelik deneyim bana kesinlikle çok şey öğretti. (Bu albümden kimi bölümler sonradan Ülker Köksal‘ın Dünyanın Yaşlı Çocukları adlı oyununun müzikleri olarak kullanıldı. Oyunun müzikal ana teması olan Zorlu Yolun Ardından Kapıya Yaklaşırken adlı parça Mavi Değirmen repertuarındaki Sevgili Çocukluğum’un da nüvesiydi. Aşağıdaki parçalar da -orijinal halleriyle- bu albümden.)

Ses

Londra’ya gidişten öncesinin Türkiye’sinde rock yapmak, kitlelere yayılması olanağı bulunmayan pahalı ve meşakkatli bir meşgaleyi baştacı edinmekten ibaret bir şeydi. Ancak ben oradayken Türkiye’de pop müzikte rock müziğin de zaman içinde önünü açacak olan bir patlama yaşanmıştı, dolayısıyla döndüğümde bulduğum ortam öncekinden çok farklıydı. Ne var ki ben de 6 yıl öncesinde olduğumdan farklıydım, ve dışsal nedenler kadar içsel nedenler de, hemencecik kolları sıvamama izin vermemişti. 

Birkaç sene sonra Pro-Myths’den arkadaşlarım Levent ve Tolga’ya projeyi teklif ettim, ve aslen bir caz davulcusu olan Canan Aykent’i de aramıza alarak, Sessizliğin Çanları adlı bir albüm hedefiyle çalışmalara başladık. Stüdyoya girdik, dört parça kaydettik. (Bunlar, halen albüm repertuarında olan Sözcüklerini Yitiren Şair, Açıl Susam Açıl, Bezgin Gezgin Engin ve Değirmen Taşında (Bir Rock’n Roll Masalı)). 

Olayı mixdown safhasını geçmiş gerçek bir kayıt elde edene kadar yürütemediğimizden yaptığımız işin asıl sonuçlarını da göremedik ama, aslında eldeki kayıtlar bile duyusal/duygusal ibreyi kırmızı seviyelere çıkarabilecek potansiyelde bir grup olduğumuzu gösteriyor gibiydi. Ama o dönemde hem bireysel iletişimler biraz pürüzlenmişti, hem de fazla ağır kaldığımız düşüncesi beni giderek daha da sabırsız kılmıştı. Sonunda arkadaşlara bir mektup yazarak süreci bitirmek istediğimi, tek tabanca olmayı denemek istediğimi söyledim; böylece kendi davet ettiğim yoldan kendim caymış oldum. Bu ani manevra umduğumun tam tersi bir sonucun, yeni ve uzun bir yerinde sayma sürecinin de başlangıcı olacak, küçük stüdyoma bir kez daha sessizlik ve belirsizlik hakim olacaktı. 

(Aşağıdaki Mavi 1 ve Mavi 3 adlı videolarda, Ses ile yaptığımız kayıtlardan alıntılar var. Mavi Değirmen repertuarında Sözcüklerini Yitiren Şair ile Açıl Susam Açıl oldukları gibi, diğerleri ise yeni sözleri ve düzenlemeleriyle yer alıyor.)

Oyun Müzikleri

Ses’ten sonra albümü rafa kaldırdım, Gülüm Pekcan Dans Tiyatrosu Topluluğu tarafından 98-99 sezonunda AST Sahnesi’nde sahnelenen Oyun adlı rock operayı yazdım, besteleyip söyledim (ki Mavi Değirmen repertuarındaki İnsan bu oyunun açılış ve final parçasıydı); ve biri bir çocuk müzikali olmak üzere Ankara Devlet Tiyatrosu ve Konya Devlet Tiyatrosu oyunlarına müzikler yazdım. (Oyun için Yamaha QY300 Workstation, sonrakiler içinse QY300’e eklemlenmiş bir Korg NS5R sound modül kullanmıştım.)